صدر الدين محمد الشيرازي ( صدر المتألهين ) ( مترجم : محسن بيدارفر )
74
كسر أصنام الجاهلية ( عرفان و عارف نمايان ) ( فارسى )
كه چنين كس در اثر ناخودنمائى ميان مردمان حتى قوت روزانهى خود را نداشته باشد ، چنانكه پيامبر ما ( ص ) بسيار پيش مىآمد كه غذاى روزانهى خانوادهى خويش را از شخصى يهودى بوام مىگرفت . تا ملكى آمده و خزائن زمين برو عرضه داشت - بدون آنكه چيزى از درجات آخرت او كم شود - و روحانيت زمين در برابرش كوچكى نمود ، و ملائكهاى كه مأموريت او حفظ و پاسدارى صورت نوعى است در برابر او كرنش نمود . و او بندگى و احتياج را برگزيده بود و جنبهى امكانى را بايثار مذلّت و انكسار صحت مىبخشيد . فصل [ 2 ] در اينكه فايدهء تمامى صفات كماليه همان استعدادهايىست كه جهت سرشار شدن از منبع معارف [ شخص را ] منزه مىگردانند . منبع پيدايش هر مقامى از مقامات در دين ، و هر ملكهى نفسانى كه از فضائل بشمار آيد - مانند شجاعت و صبر و شكر و كرم و بردبارى و صفات ديگر - سه چيز است : علوم ، احوال ، كردارها . در سنجش اين سه باهم ظاهربينان و كوتهانديشان و كسانى را كه در اول قدم تفكر درماندهاند ، چنين به نظر مىآيد كه علوم مقدمهى احوال ، و احوال مقدمهى كردارند ، و بدين جهت كردار درنظر آنان برترى دارد ، زيرا هدف آخرين است . و اما آنان كه بينشى ژرف و خميرهاى نورانى دارند ، امر را به عكس اين دانند . آنها حركات و كردار را براى صفات و احوال خواهند ، و اينها را براى علوم و معارف ، پس هنگام سنجش علوم برترند ، و پس از آن احوال ، و آنگاه اعمال ؛ چرا كه آنچه براى بدست آمدن هدفى موردنظر است مسلما خود كم مرتبهتر از آن